‘เฮเวน’ นวนิยายดราม่าที่ทำให้เราสนุกไปกับการตีความสัญลักษณ์ ซึ่งถ่ายทอดความเจ็บปวดของเด็กทั้งสองคนผู้ถูกรังแก 

(**บทความนี้มีสปอยล์เนื้อหาบางส่วนนะคะ)

นักอ่านสายวรรณกรรมญี่ปุ่นที่ชื่นชอบการสำรวจเรื่องความไม่เท่าเทียม ตัวตน และเพศ คงไม่มีใครไม่รู้จัก คาวากามิ มิเอโกะ (Kawakami Mieko) นักเขียนที่กล้าตั้งคำถามท้าทายความคิดเชื่อและบรรทัดฐานของสังคม 

ใน ‘เฮเวน’ คาวากามิเลือกเล่าผ่านตัวละครวัยมัธยมต้น ‘เด็กชายตาเหล่’ ผู้ไม่ถูกเอ่ยชื่อและโดนเพื่อนร่วมห้องกลั่นแกล้งรุนแรง เขาไม่ใช่คนเดียวที่โดนกระทำ ยังมีเด็กหญิงชื่อ ‘โคจิมะ’ เจ้าของเนื้อตัวสกปรกทั้งยังดูยากจนอีกคน 

เรื่องเริ่มต้นขึ้นเมื่อโคจิมะส่งจดหมายให้กับเด็กชายตาเหล่ จดหมายที่เปรียบเสมือนมิตรภาพหนึ่งเดียวในชีวิตของพวกเขา 

เมื่อตัวละครหลักอยู่ในวัยเยาว์ที่ต้องเผชิญโลกซึ่งดูจะซับซ้อนขึ้นทุกขณะ และบีบให้พวกเขาเติบโตขึ้นในเชิงจิตวิทยา ‘เฮเวน’ จึงถูกจัดเป็นนวนิยายแนว Coming-of-Age 

และเป็นนวนิยายแนวคิด หรือ Novel of Ideas แขนงย่อยของนวนิยายเชิงปรัชญา จากความแตกต่างทางความคิดแบบสุดขั้ว และการปะทะกันระหว่างตัวละคร 

— ‘เด็กชายตาเหล่’ ผู้เชื่อว่าที่ตนเองถูกกลั่นแกล้งเป็นเพราะดวงตาที่ผิดปกติ และส่งผลต่อความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง 

— ‘โคจิมะ’ ผู้เชื่อว่าความเจ็บปวดที่พวกเขาต้องเผชิญมีความหมายซ่อนอยู่ แล้วความทุกข์ทั้งปวงจะนำไปสู่ความหมายแท้จริงของชีวิต 

— ‘โมโมเสะ’ เด็กชายที่อยู่ในแก๊งเด็กเกเร เขาเพิกเฉยต่อความรุนแรง เย็นชา โหดร้าย เป็นตัวแทนของความไม่แยแสและไร้ศรัทธา 

เพราะคาวากามิเองได้รับอิทธิพลมาจากนักปรัชญาชื่อดังชาวเยอรมัน ฟรีดริช นีทเชอ (Friedrich Nietzsche) จากหนังสือของเขา ‘Thus Spoke Zarathustra’ (ซาราธุสตราตรัสไว้ดังนี้) ว่าด้วยเจตจำนงของมนุษย์ที่มีอิทธิพลในการทำความเข้าใจความเชื่อ หรือความจริงซึ่งสังคมตีกรอบเอาไว้ 

จากแนวคิดของตัวละคร และแรงบันดาลใจของนักเขียน ภายใน ‘เฮเวน’ จึงเต็มไปด้วยสัญลักษณ์จำนวนมาก ทั้งดวงตาที่ผิดปกติ จดหมายแห่งมิตรภาพ กรรไกรในมือโคจิมะ กระทั่งคำว่า ‘เฮเวน’ ก็สามารถตีความได้หลากความหมาย 

ขึ้นอยู่กับว่า คนอ่านจะ ‘เชื่อ’ ในตัวละครไหน?

________

เด็กชายที่ไม่ถูกเอ่ยชื่อ

เด็กชายตาเหล่ไม่ถูกเอ่ยชื่อตลอดทั้งเรื่อง และคงจะไม่มีเฉลยชื่อของเขา สิ่งนี้ตีความได้ถึงความโดดเดี่ยว ไม่ถูกมองเห็น และถูกลบตัวตนไปจากคนอื่นๆ รอบข้าง 

แม้จะถูกรังแกแสนสาหัส พวกผู้ใหญ่กลับไม่ได้ยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือมากพอ 

คาวากามิเคยกล่าวว่า “วัยเด็กคือนรก” เพราะเด็กเป็นกลุ่มคนที่ไร้อำนาจในการตัดสินใจหรือควบคุมชีวิตของตนเอง พวกเขาต้องทนทุกข์จากผลลัพธ์ของการตัดสินใจของผู้ใหญ่ นับเป็นความโหดร้ายที่สุดรูปแบบหนึ่ง

คาวากามิเติบโตมาในครอบครัวที่ยากจนและต้องผ่านความยากลำบาก ‘เฮเวน’ จึงสะท้อนความคิดเหล่านี้ผ่านเด็กชายที่ไร้ที่หยัดยืนในโรงเรียน ถูกแกล้ง และรู้สึกไม่มั่นคงกับตัวเอง 

---

จดหมาย

เมื่อโคจิมะเริ่มส่งจดหมายหาเด็กชายเป็นครั้งแรก จดหมายก็กลายเป็นสัญลักษณ์แห่ง ‘มิตรภาพ’ ระหว่างพวกเขา 

แม้ไม่รู้ว่า จดหมายเหล่านี้จะนำทางพวกเขาไปสู่อะไร แต่หลังเขียนจดหมายโต้ตอบกับโคจิมะ เด็กชายก็เริ่มตั้งคำถามถึงเรื่องความกลมกลืนในสังคม และการยอมรับตนเองในโลกที่เต็มไปด้วยการตัดสินและความรุนแรง

นอกจากมิตรภาพแล้ว จดหมายยังหมายถึง ‘ความโดดเดี่ยว’ เพราะโดดเดี่ยวจึงต้องหลบซ่อนตัว ไม่อาจเปิดเผยความคิดอ่านต่อหน้าคนอื่นๆ ได้

---

ดวงตา

ในหนังสือนำเสนอความเชื่อมโยงระหว่างร่างกายกับอัตลักษณ์ผ่าน ‘เด็กชายตาเหล่’ เพราะตาเหล่ไม่ใช่แค่ความบกพร่องทางกายภาพ หากยังเป็นสัญลักษณ์ของความแตกต่างที่สังคมไม่ยอมรับ 

นำไปสู่คำถามว่า เมื่อสังคมตัดสินเราจากสิ่งที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ เราจะยังรักษาความเป็นมนุษย์ไว้ได้อย่างไร? และสุดท้ายจะมีวันที่เขามองเห็นโลกเหมือนที่คนอื่นๆ มองเห็นหรือไม่? 

ดวงตาจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ที่หล่อหลอมตัวตนของเด็กชาย

“ดวงตาข้างนั้นคือส่วนสำคัญที่สุดของนาย เป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้ตัวนายเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมาในแบบที่ไม่เหมือนใคร” — โคจิมะ

---

เฮเวน (สวรรค์)

แม้ชื่อเรื่อง ‘เฮเวน’ จะไม่ได้รับการอธิบายอย่างชัดแจ้งนัก แต่มีบางเหตุการณ์ในหนังสือชวนให้ขบคิดเกี่ยวกับคำๆ นี้ 

อาทิ ฉากที่เด็กทั้งสองตามหาภาพ ‘เฮเวน’ ซึ่งตั้งอยู่ในพิพิธภัณฑ์ ทว่าสุดท้ายทั้งคู่ก็เดินไปไม่ถึงภาพนั้น จะเรียกว่า ในชีวิตจริงของพวกเขาไม่มีสรวงสวรรค์ตามอุดมคติก็ย่อมได้ 

โดย ‘สรวงสวรรค์ตามอุดมคติ’ ตามแนวคิดของโคจิมะนั้น คือ ‘สวรรค์’ ที่สร้างเองได้ เมื่อผ่านความเข้าใจ ความงดงาม และความหมายแท้จริงของชีวิต ซึ่งจะปรากฏขึ้นก็ต่อเมื่อเราผ่านความทุกข์ทรมาน (ความยากจนหรือการถูกกลั่นแกล้ง) มาแล้วเท่านั้น 

ดังนั้น การที่โคจิมะเริ่มต้นหยิบยื่นมิตรภาพให้เด็กชายผ่านจดหมายจึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่คือความพยายามของโคจิมะที่จะสร้าง ‘สวรรค์’ ในชีวิตจริง พื้นที่เล็กๆ ที่คนสองคนผู้เคยบอบช้ำสามารถอยู่ร่วมกันได้โดยไม่ต้องซ่อนความเจ็บปวดของตนเอง

---

กรรไกร 

โคจิมะเชื่อในการกำหนดความหมายของชีวิตด้วยตัวเอง โดยการอดทนต่อความเจ็บปวด (ที่ตนเองถูกรังแก) และไม่กลมกลืนกับคนทั่วไป (ที่ทำร้ายคนอื่นหรือเพิกเฉยต่อความรุนแรง) คือ ‘หนทางสู่ความงามและศีลธรรม’ 

การแต่งตัวให้สกปรกและดูยากจนของโคจิมะยังอธิบายแนวคิดที่ว่า ‘ความบกพร่องคือสิ่งที่งดงาม’ ซึ่งเชื่อมโยงกับความทรงจำที่เธอมีต่อพ่อด้วย 

โดยในทุกๆ ครั้งที่โคจิมะรู้สึกถึง ‘ความสั่นคลอน’ ในจิตใจ เธอจะใช้กรรไกรตัดบางสิ่ง ไม่ว่าจะเป็นผ้าม่านหรือเส้นผมให้เว้าแหว่ง เพื่อหยุดความสั่นคลอนนั้น และกลับมาแน่วแน่ต่อแนวคิดของเธอดังเดิม 

“เด็กพวกนั้นไม่ได้เข้าใจอะไรเลย ไม่เคยคิดว่าเรื่องที่ตัวเองทำจะทำให้คนอื่นรู้สึกยังไง แค่ส่งเสียงโหวกเหวกตามคนรอบข้างเท่านั้น … ฉันทำตัวสกปรกแบบนี้เพื่อไม่ให้ตัวเองลืมพ่อเท่านั้น นี่คือสัญลักษณ์สำคัญที่มีแค่ฉันที่เข้าใจ” — โคจิมะ

---

✂️ เฮเวน (ヘヴン) 

ผู้เขียน คาวากามิ มิเอโกะ 

ผู้แปล ฉัตรขวัญ อดิศัย 

วาดและออกแบบปก มานิตา ส่งเสริม 

จำนวน 280 หน้า

ราคา 340 บาท